Srećan Dan državnosti!

Srbija 15. februara slavi slobodarstvo i državnost proisteklu iz Sretenjskog ustava davne 1835. godine. Srbija, kao i Norveška, pripada grupi od 57 zemalja na svetu koje dan donošenja Ustava slave kao svoj državni praznik.

Petnaesti februar 1835. godine predstavlja jedan od najznačajnijih datuma u političkom i istorijskom kalendaru Srbije. Na taj dan, Dimitrije Davidović, novinar i knežev sekretar, napisao je prvi Ustav Srbije kako bi ograničio apsolutističku vlast kneza Miloša Obrenovića.

Pisan po ugledu na francuski i belgijski, ustavni tekst je bio vrlo demokratski i liberalan za to doba. Iz uređenja apsolutističke monarhije, Srbija je prešla u sistem vladavine oligarhije. To je podrazumevalo uspostavljanje dva centralna organa, kneza i Državnog saveta u čijim rukama se nalazi zakonodavna vlast dok je jedno odeljenje Državnog saveta delovalo kao sud trećeg i najvišeg stepena. Takođe je uspostavljena i Narodna skupština koja je utvrđivala poreze i druge dažbine.

Ustavom su tako garantovane građanske slobode i prava, kao i nezavisno sudstvo. Promovisao je srpski kao službeni jezik, deklarisao neprikosnovenost ličnosti, pravo na zakonito suđenje, slobodu kretanja i nastanjivanja, nepovredivost stana, pravo na izbor zanimanja, ravnopravnost građana bez obzira na veru i nacionalnost, ukidanje ropstva i feudalnih odnosa. Zabranjen je kuluk i proglašena sloboda raspolaganja zemljom.

Međutim, i pored ili zbog svoje progresivnosti, Sretenjski ustav nije opstao duže od 58 dana. Naime, tadašnje velike sile Austrija, Rusija i Turska su zahtevale da bude ukinut. Srbija u to vreme nije bila samostalna država, već je uživala izvesni stepen autonomije koji je dobijen Hatišerifom 1830. godine.

Nakon Sretenjskog ustava, koji nije bio samo prvi srpski ustav, već i prvi ustav jedne države na Balkanu, Srbija je promenila još deset ustava zaključno sa poslednjim iz 2006. godine.


Bookmark and Share